Inicjatywy innowacji skoncentrowane na użytkowniku i otwarte mające na celu poprawę zdrowia gleby (Living Labs)

Oczekiwane rezultaty

Działania powinny być zgodne z międzynarodowymi celami Europejskiego Zielonego Ładu, w szczególności przyczyniać się do realizacji unijnej strategii dotyczącej gleby na rok 2030, unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności na rok 2030, Planu Działań na rzecz Zerowego Zanieczyszczenia oraz propozycji dyrektywy dotyczącej monitorowania gleby i odporności. W szerszym ujęciu działania te będą również wspierać wysiłki UE na rzecz długoterminowej odbudowy Ukrainy, koncentrując się na redukcji zanieczyszczenia gleby i ułatwianiu jej odnowy, zgodnie z Planem dla Ukrainy. Oczekuje się, że wyniki projektu przyczynią się do osiągnięcia wszystkich następujących rezultatów: wzmocnienia regionalnych ekosystemów badań i innowacji oraz zwiększenia zdolności do stosowania partycypacyjnych, interdyscyplinarnych i transdyscyplinarnych podejść badawczo-innowacyjnych, umożliwiających efektywną współpracę między nauką, praktyką a polityką w celu przeciwdziałania wyzwaniom związanym ze zdrowiem gleby na Ukrainie wynikającym z działań wojennych i innych pośrednich nacisków; zwiększenia wykorzystania i stosowania wiedzy dotyczącej gleby oraz praktycznych rozwiązań przez rolników, zarządców gruntów, leśników, władze lokalne i innych istotnych interesariuszy w celu poprawy stanu gleby i powiązanych usług ekosystemowych; pogłębienia świadomości wśród decydentów na temat lokalnych potrzeb i ograniczeń dotyczących zdrowia gleby, zrównoważonych praktyk zarządzania oraz innowacyjnych technologii służących przeciwdziałaniu degradacji gleby, w tym wynikającej z działań wojennych, co wspiera skuteczne i dostosowane do potrzeb projektowanie polityk.

Zakres

Na Ukrainie gleby są narażone na degradację z powodu niewłaściwego zarządzania składnikami odżywczymi, zakwaszenia, erozji, zagęszczenia, zasolenia oraz zanieczyszczenia, a wojna dodatkowo przyczynia się do zniszczeń poprzez uwalnianie toksycznych substancji, powodując długotrwałe szkody zarówno dla ekosystemów, jak i zdrowia ludzkiego [1]. Podczas działań wojennych gleby należą do najbardziej dotkniętych elementów środowiska, ulegając degradacji mechanicznej, chemicznej i fizycznej [2]. Wojna zakłóciła również działalność badawczo-innowacyjną, co dodatkowo utrudnia zdolność kraju do rozwiązywania problemów związanych z degradacją gleby. Szczególnie, że jeszcze przed wojną krajobraz innowacji na Ukrainie wymagał bardziej wspierających ram politycznych, regulacyjnych i legislacyjnych oraz bardziej rozwiniętych i ulepszonych innowacji [3]. Propozycje powinny: zmapować i zidentyfikować odpowiednich interesariuszy (np. badaczy, innowatorów, rolników, leśników, zarządców gruntów, planistów przestrzennych, władze lokalne, obywateli, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, decydentów) oraz istniejące odpowiednie inicjatywy UE, projekty i systemy wiedzy i innowacji (np. sieci tematyczne, AKIS, partycypacyjne, interdyscyplinarne i transdyscyplinarne podejścia badawczo-innowacyjne) na Ukrainie; zidentyfikować i przeanalizować wyzwania ekosystemu badań i innowacji, potencjalne luki w wiedzy, umiejętnościach i kompetencjach niezbędnych do tworzenia użytkownikocentrycznych, lokalnie osadzonych transdyscyplinarnych ekosystemów badawczo-innowacyjnych, w szczególności tych zajmujących się problematyką degradacji gleby i zdrowia gleby wynikającą z wpływu działań wojennych [4]; oraz zbadać potencjalne synergie, współpracę oraz wymianę doświadczeń i dobrych praktyk z zidentyfikowanymi inicjatywami, projektami i systemami wiedzy i innowacji; na podstawie mapowania i analizy opracować strategię rozwoju umiejętności i transferu wiedzy, koncentrującą się na umiejętnościach i wiedzy w dwóch głównych obszarach: zwiększaniu zdolności interesariuszy do angażowania się i wkładu w partycypacyjne, interdyscyplinarne i transdyscyplinarne podejścia badawczo-innowacyjne oraz transferze.

Co to oznacza dla miast i regionów

Living-Laby oraz inicjatywy innowacyjne mające na celu poprawę zdrowia gleby, z zastosowaniem w obszarach podmiejskich oraz na granicach obszarów miejskich i wiejskich. Miasta i regiony mogą dołączyć jako gospodarze Living-Labów, obok organizacji badawczych i spółdzielni rolniczych. Wielkość projektu około 2,5 miliona euro na grant; termin składania wniosków do 23 września 2026 roku.