Zwalczanie zanieczyszczenia wód i utraty bioróżnorodności poprzez rozwiązania oparte na naturze

Oczekiwane rezultaty

Temat ten ma na celu bezpośrednie zaangażowanie i wsparcie władz publicznych oraz innych istotnych podmiotów społeczno-ekonomicznych (np. rolników, właścicieli gruntów, producentów akwakultury, operatorów turystycznych, rybaków, przedsiębiorstw, organów zarządzania wodami) w przeciwdziałaniu zanieczyszczeniu wód i utracie bioróżnorodności, demonstrując i przyspieszając tym samym niezbędne transformacje w celu osiągnięcia jednego lub kilku celów Misji „Przywróćmy nasz Ocean i Wody”. Bezpośrednie zaangażowanie odpowiednich władz i interesariuszy w konsorcjum jest zdecydowanie zalecane. Oczekuje się, że wyniki projektu przyczynią się do wszystkich następujących rezultatów: Państwa Członkowskie i Kraje Stowarzyszone zostaną wyposażone w efektywne kosztowo rozwiązania umożliwiające osiągnięcie celów dyrektyw Ramowej Dyrektywy Wodnej i Ramowej Dyrektywy Strategii Morskiej, dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych oraz strategii UE dotyczącej zrównoważonych chemikaliów, a także zostaną uprawnione do podejmowania działań na rzecz realizacji celów strategii UE dotyczących bioróżnorodności, adaptacji do zmian klimatu i odporności wodnej na rok 2030 oraz unijnego planu działania na rzecz zerowego zanieczyszczenia; władze krajowe, regionalne i lokalne oraz inni istotni interesariusze będą mieli dostęp do efektywnych kosztowo, adaptacyjnych i pozytywnych dla przyrody rozwiązań oraz zostaną wspierani w ich wdrażaniu w celu naprawy i ograniczenia zanieczyszczeń pochodzących z substancji odżywczych, chemikaliów, plastiku i mikroplastiku od źródła aż do morza, jednocześnie chroniąc i przywracając zdolność ekosystemów do świadczenia usług i adaptacji do skutków zmian klimatu; osiągnięty zostanie mierzalny, ilościowy, weryfikowalny i ambitny postęp w realizacji jednego lub kilku powiązanych celów i wskaźników Misji „Przywróćmy nasz Ocean i Wody do 2030 roku”, określonych w Planie Wdrażania Misji [1], poprzez realizację skutecznych i dobrze zarządzanych działań lokalnych i skoncentrowanych na ludziach; zachęca się i mobilizuje inwestycje publiczne i prywatne do wdrażania pozytywnych dla przyrody rozwiązań w zakresie przeciwdziałania zanieczyszczeniom oceanów i wód.

Zakres

Zanieczyszczenie środowisk słodkowodnych i morskich substancjami odżywczymi, chemikaliami oraz plastikiem, w tym mikroplastikiem, stanowi udowodnione zagrożenie dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Jak wykazały najnowsze oceny Ramowej Dyrektywy Strategii Morskiej i Ramowej Dyrektywy Wodnej, duże obszary wód podziemnych, rzek, jezior, wód przybrzeżnych, przejściowych i morskich Europy nie osiągnęły dobrego stanu ekologicznego ani dobrego stanu środowiskowego i często przekraczają ustalone normy regulacyjne mające na celu uniknięcie potencjalnego ryzyka dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Ponadto zmiany w użytkowaniu gruntów i mórz oraz narastające skutki zmian klimatu są kumulatywnymi czynnikami erozji bioróżnorodności i usług ekosystemowych w kontinuum od zlewni po ekosystemy przybrzeżne i morskie. Podejścia i rozwiązania pozytywne dla przyrody są szczególnie obiecujące w zwalczaniu zarówno zanieczyszczenia wód, jak i utraty bioróżnorodności, takie jak rozwiązania oparte na naturze (Nature-based Solutions, NbS) [2], w tym działania ochronne i przywracające, hybrydowe NbS, bioremediacja (z wykorzystaniem roślin lub innych organizmów), praktyki i metody regeneracyjne (np. poprzez hodowlę małży i alg), środki agroekologiczne, działania zarządcze obejmujące różne biomy, w tym dla gatunków mobilnych i migrujących, technologie lub inne istotne innowacje. Propozycje powinny odnosić się do wszystkich następujących kwestii: na podstawie solidnej wiedzy o głównych źródłach zanieczyszczeń oraz powiązaniach między zlewniami, ekosystemami przybrzeżnymi i morskimi, zidentyfikować, ocenić i udostępnić interesariuszom najbardziej regionalnie istotne i skuteczne rozwiązania pozytywne dla przyrody oraz ich kombinacje w celu przeciwdziałania zanieczyszczeniom i utracie bioróżnorodności, uwzględniając ich znaczenie w kontekście przyszłych scenariuszy klimatycznych i bioróżnorodności; testować i skalować systemowe i innowacyjne kombinacje podejść pozytywnych dla przyrody, rozwiązań i nowych technologii w celu ograniczenia zanieczyszczeń substancjami odżywczymi, chemikaliami, plastikiem, w tym mikroplastikiem, uwzględniając jednocześnie funkcjonalnie powiązane ekosystemy słodkowodne, przybrzeżne i morskie.

Co to oznacza dla miast i regionów

Adresuje problem zanieczyszczenia wód i utraty bioróżnorodności w systemach przybrzeżnych i słodkowodnych poprzez rozwiązania oparte na naturze — istotne dla miast nadmorskich, władz portowych, organów zarządzania zlewniami oraz regionalnych agencji środowiskowych. Wielkość projektu około 5 milionów euro na grant w ramach budżetu 31 milionów euro; realizacja w konsorcjum; termin składania wniosków do 23 września 2026 roku.