Implementatie van circulaire systemische oplossingen via living labs in steden en regio’s (onderwerp Circulaire Steden en Regio’s Initiatief)

Verwacht resultaat

Van de projectresultaten wordt verwacht dat zij bijdragen aan alle volgende verwachte uitkomsten: verhoogde circulariteit en verminderde emissies van broeikasgassen en luchtverontreinigende stoffen in de economische sectoren, diensten en productwaardeketens op lokaal en/of regionaal niveau. Dit omvat ook een efficiënte valorisatie van lokale hulpbronnen, met positieve effecten op lucht- en waterkwaliteit evenals op biodiversiteit; brede inzet en eenvoudigere replicatie, opschaling en zichtbaarheid van circulaire systemische oplossingen voor een vermenigvuldiging van hun economische, sociale en milieuwinst; versterkte samenwerking en kennisoverdracht tussen overheidsinstanties (steden en regio’s), bedrijven, onderzoeksinstellingen en burgers bij het aanpakken van milieuproblemen zoals klimaatverandering, uitputting van hulpbronnen en verlies van biodiversiteit.

Reikwijdte

Dit onderwerp ondersteunt de uitvoering van het Circular Cities and Regions Initiative (CCRI) van de Europese Commissie. Het bouwt voort op een reeks CCRI-gerelateerde onderwerpen die zijn gefinancierd onder Horizon 2020 en Horizon Europe, en die sinds 2021 elke één tot twee programmajaren worden herhaald. Het doel is om plaatsgebonden innovatie te versnellen, vaardigheden en capaciteiten te versterken en de implementatie van oplossingen voor een circulaire systemische transitie op stads- of regionaal niveau te ondersteunen. Het implementeren van circulaire systemische oplossingen vermindert milieueffecten en draagt bij aan het behoud van biodiversiteit door de winning van primaire grondstoffen te verminderen en afvalproductie te minimaliseren. Dit onderwerp richt zich specifiek op de overgang van demonstratie naar verdere inzet en opschaling via de opzet van goed functionerende innovatie-ecosystemen in de praktijk, zoals living labs. Dit onderwerp is gericht op publieke lokale en regionale overheden (of hun samenwerkingsverbanden) in EU-lidstaten en geassocieerde landen. Voorgestelde living labs moeten systematische participatie mogelijk maken van alle ecosysteemstakeholders in de beoogde steden en regio’s om samen oplossingen te creëren die praktisch, relevant en direct toepasbaar zijn. Deze stakeholders omvatten burgers, beleidsmakers, onderzoeksinstellingen, academici, industrieën, start-ups en MKB, sociale economie-entiteiten en financiële intermediairs. In lijn met de aard van living labs moeten projecten de multi-actorbenadering hanteren om eindgebruikers te betrekken. De betrokken actoren in elk living lab kunnen variëren, afhankelijk van de unieke kenmerken. Voorstellen dienen aansprekende en effectieve bestuursstructuren op te zetten, samenwerking en coördinatie te faciliteren en continue feedback en monitoring te waarborgen om een iteratief en flexibel proces mogelijk te maken. Voorstellen moeten systemische sociaal-ecologische benaderingen integreren en de effectieve bijdrage van SSH-disciplines (bijv. economie, politiek, sociologie, psychologie, genderstudies) betrekken. Voorstellen moeten de validatie, het testen en de optimalisatie van innovatieve, circulaire systemische oplossingen in geselecteerde steden/regio’s (de ‘demonstrators’) ondersteunen, samen met relevante bestuursmodellen en businessplannen. Dit CCRI-gerelateerde onderwerp richt zich niet op specifieke technologieën of industriële sectoren, maar ondersteunt een plaatsgebonden aanpak. Dit betekent dat voorstellen hun beoogde sector(en) en/of waardeketen(s) moeten selecteren op basis van een gedetailleerde analyse van de lokale/regionale contexten en specifieke circulaire potenties. Voorstellen moeten kennis- en ervaringsuitwisseling faciliteren voor verdere verspreiding en grootschalige replicatie in heel Europa. Voorstellen moeten hun inzichten omzetten in uitvoerbare aanbevelingen, waarbij de geleerde lessen worden geïdentificeerd, het faciliterende kader, de belangrijkste belemmeringen en mogelijkheden, businesscase en andere relevante factoren voor succesvolle replicatie en opschaling in andere steden en/of regio’s (de ‘replicators’) worden gespecificeerd. Ten minste twee verschillende demonstratie- en drie replicatie-‘living labs’ (inclusief...

Wat dit betekent voor steden en regio’s

Steden en regio’s zijn de plek waar de circulaire transitie wordt geïmplementeerd. Twee fasen: eerst een korte voorstel, daarna een volledig voorstel indien uitgenodigd. Budget onderwerp €10 miljoen; 2 subsidies verwacht; circa €5 miljoen per project. Open vanaf 4 februari 2027; eerste fase sluit 8 april 2027, volledige voorstellen 16 september 2027. Satellietgegevens kunnen materiaallagen, afvallocaties en landgebruik in kaart brengen als basis voor een circulaire strategie.