Begrip van en het vermijden van maladaptatie aan klimaatverandering

Verwacht resultaat

De projectresultaten zullen naar verwachting bijdragen aan alle volgende uitkomsten: Bestaand bewijs over maladaptatie wordt op een uitgebreide wijze verzameld en nieuwe kennis wordt gegenereerd voor opname in de belangrijkste EU-databanken, zoals Climate-ADAPT of het portaal van de EU-missie Adaptatie aan Klimaatverandering; De risicobeoordelings- en adaptatiekaders worden verbeterd door de maladaptatiedimensie beter te integreren; Richtlijnen en instrumenten voor strategieën ter voorkoming en correctie van maladaptatie worden beschikbaar gesteld aan adaptatiestakeholders op relevante schaalniveaus en informeren het ontwerp en de uitvoering van adaptatiestrategieën en -plannen van de EU en de lidstaten.

Reikwijdte

Recente klimaatgegevens, die ongekende temperaturen en extreme weersomstandigheden laten zien, benadrukken de dringende noodzaak voor snelle, systemische en alomvattende adaptatie om de toenemende gevolgen van klimaatverandering voor alle natuurlijke en beheerde systemen aan te pakken. Hoewel adaptatie essentieel is, kunnen niet volledig geïnformeerde maatregelen averechts werken, wat leidt tot ernstige onbedoelde gevolgen of tot kortetermijnwinsten die niet duurzaam zijn. In deze context verwijst maladaptatie naar adaptieve acties die onbedoeld leiden tot een verhoogd risico op nadelige klimaatgerelateerde uitkomsten, onder andere door verhoogde uitstoot van broeikasgassen of luchtverontreinigende stoffen, sociaaleconomische, biodiversiteits- en milieuafwegingen, verhoogde of verplaatste kwetsbaarheid en grotere sociale ongelijkheid. De meeste adaptatieplannen en uitgevoerde acties zijn relatief recent, dus hoewel gevallen van maladaptatie steeds vaker worden gedocumenteerd, is het bewijs nog steeds schaars en verspreid, zoals de meest recente IPCC-rapporten bevestigen. Er is behoefte om te leren van het toenemende bewijs van maladaptatie in verschillende sectoren en regio’s, zowel in Europa als wereldwijd, om maladaptatie in beleidsontwerp en uitvoering (bijvoorbeeld van de EU-adaptatiestrategie) te voorkomen. Acties moeten alle volgende aspecten omvatten: Het begrip en de identificatie van drijfveren die leiden tot maladaptatie voor een breed scala aan systemen, sociaaleconomische en milieutoestanden bevorderen. De analyse moet uitgebreid zijn en een geïntegreerde en systemische benadering hanteren (inclusief inzichten uit de sociale wetenschappen en geesteswetenschappen (SSH)) met betrekking tot oorzaken en drijfveren van zeer diverse aard, zoals afwegingen en terugkoppelingen met andere prioriteiten en sectoren, slechte besluitvorming en implementatiepraktijken en de inherente onzekerheid en andere kenmerken van het adaptatieproces. De analyse moet ook de perspectieven van publieke en private stakeholders en eindgebruikers integreren, een intersectionele benadering toepassen en waar relevant en haalbaar gegevens gescheiden naar geslacht bevatten. Bewijs in kaart brengen en analyseren om effectieve adaptatiepraktijken te identificeren en valideren die maladaptatie voorkomen en helpen maladaptieve praktijken te identificeren. Casestudies moeten hiervoor worden gebruikt, voor monitoring en evaluatie van adaptatiemaatregelen, -beleid en -acties op lokaal, regionaal en nationaal niveau, en uit regio’s en sectoren met diverse kenmerken en milieutoestanden. Betrokkenheid van eindgebruikers wordt aangemoedigd om een robuuste en realistische karakterisering van maladaptatie-ervaringen te waarborgen. Onder andere wordt het integreren van bewijs vanuit en voor de EU-missie Adaptatie aan Klimaatverandering aangemoedigd. Verworven bewijs en inzichten moeten worden gesystematiseerd en opgenomen in de belangrijkste EU-databanken.

Wat dit betekent voor steden en regio’s

Regio’s en steden die al adaptatieplannen uitvoeren en deze willen controleren op onbedoelde effecten; de resultaten voeden Climate-ADAPT en het portaal van de Adaptatiemissie. Onderwerpbudget €18 miljoen; 3 subsidies verwacht; €5 miljoen–€6 miljoen per project. Openstelling 17 november 2026; sluiting 4 maart 2027. Het detecteren of een maatregel heeft gewerkt of de situatie heeft verslechterd, vereist lange, consistente observatiereeksen — die Copernicus levert.