Gebruikersgerichte en open innovatie-initiatieven ter verbetering van de bodemgezondheid (Living Labs)

Verwacht resultaat

De activiteiten dienen in lijn te zijn met de internationale doelstellingen van de Europese Green Deal en specifiek bij te dragen aan de EU-bodembeheerstrategie voor 2030, de EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030, het Actieplan Zero Pollution en het voorstel voor een richtlijn voor bodembewaking en veerkracht. In bredere zin zullen de activiteiten ook de inspanningen van de EU ondersteunen voor de langetermijnreconstructie van Oekraïne, met de nadruk op het verminderen van bodemverontreiniging en het faciliteren van herstel, in overeenstemming met het Oekraïneplan. Van de projectresultaten wordt verwacht dat zij bijdragen aan alle volgende verwachte uitkomsten: versterkte regionale R&I-ecosystemen en verbeterde capaciteiten voor participatieve, interdisciplinaire en transdisciplinaire R&I-benaderingen, waardoor effectieve samenwerking tussen onderzoek, praktijk en beleid mogelijk wordt om bodemgezondheidsuitdagingen in Oekraïne aan te pakken die voortkomen uit militaire acties en andere indirecte druk; verhoogde opname en toepassing van bodemgerelateerde en praktijkgerichte kennis door boeren, grondeigenaren, bosbeheerders, lokale autoriteiten en andere relevante belanghebbenden voor verbeterde bodemgezondheid en aanverwante ecosysteemdiensten; een verdiept bewustzijn onder beleidsmakers van lokale behoeften en beperkingen met betrekking tot bodemgezondheid, duurzame beheerspraktijken en innovatieve technologieën om bodemdegradatie aan te pakken, inclusief die welke voortkomen uit militaire acties, wat een effectieve en op maat gemaakte beleidsvorming ondersteunt.

Reikwijdte

In Oekraïne worden bodems blootgesteld aan degradatie door verkeerd beheer van nutriënten, verzuring, erosie, verdichting, verzilting en verontreiniging, waarbij de oorlog verder bijdraagt aan de verwoesting door het vrijkomen van toxische elementen, wat langdurige schade veroorzaakt aan zowel ecosystemen als de menselijke gezondheid [1]. Tijdens militaire activiteiten behoren bodems tot de zwaarst getroffen componenten van het milieu en ondergaan zij mechanische, chemische en fysieke degradatie [2]. De oorlog heeft ook onderzoeks- en innovatieactiviteiten verstoord, wat het vermogen van het land om bodemdegradatieproblemen aan te pakken verder belemmert. Met name omdat het innovatieklimaat in Oekraïne vóór de oorlog al behoefte had aan meer ondersteunende politieke, regelgevende en wettelijke kaders, en meer ontwikkelde en verbeterde innovatie [3]. Voorstellen dienen: relevante belanghebbenden in kaart te brengen en te identificeren (bijv. onderzoekers, innovators, boeren, bosbeheerders, grondeigenaren, ruimtelijke planners, lokale autoriteiten, burgers, maatschappelijke organisaties, beleidsmakers) en bestaande relevante EU-initiatieven, projecten en kennis- en innovatiesystemen (bijv. thematische netwerken, AKIS, participatieve, interdisciplinaire en transdisciplinaire R&I-benaderingen) in Oekraïne; R&I-ecosysteemuitdagingen te identificeren en analyseren, potentiële kennishiaten, vaardigheden en competenties die nodig zijn voor gebruikersgerichte, plaatsgebonden transdisciplinaire R&I-ecosystemen, met name voor diegenen die zich bezighouden met bodemdegradatie en bodemgezondheidsproblemen als gevolg van de impact van militaire acties [4]; en mogelijke synergieën, samenwerkingen en uitwisseling van ervaringen en goede praktijken met geïdentificeerde initiatieven, projecten en kennis- en innovatiesystemen te verkennen; op basis van de mapping en analyse een strategie voor vaardigheidsontwikkeling en kennisoverdracht te bieden met focus op vaardigheden en kennis voor twee hoofdgebieden: het vergroten van het vermogen van belanghebbenden om deel te nemen aan en bij te dragen aan participatieve, interdisciplinaire en transdisciplinaire R&I-benaderingen, en het overdragen van kennis.

Wat dit betekent voor steden en regio’s

Living Labs en innovatie-initiatieven ter verbetering van de bodemgezondheid, met toepassingen in peri-urbane en stedelijk-rurale overgangsgebieden. Steden en regio’s kunnen deelnemen als Living Lab-gastheren, samen met onderzoeksorganisaties en landbouwcoöperaties. Projectomvang circa €2,5 miljoen per subsidie; sluitingsdatum 23 september 2026.